Şanghay Bölgesinde 11 Aralık 1911 yılında doğdu. Daha çocukken olağanüstü zihin kapasitesi fark edilmişti. Kâğıttan yaptığı uçakların aerodinamik hesaplamalarını yapmaya çalışıyor ve yaptığı kağıt uçaklar hep en ileriye gidiyor, birinci oluyordu. Qian 18 yaşına geldiğinde Şanghay Üniversitesine girdi ve 1934 yılında demiryolu araçlarında uzman makine mühendisi olarak mezun oldu. Ancak onun tutkusu gökyüzüydü.
1932 yılında Japonya tarafından Şanghay bombalandığında Çin’in en büyük ihtiyacının etkili bir hava gücü olduğunu gördü. Havacılık Mühendisi olmalıydı ve bu amaçla Amerika’da eğitim gören öğrencilere verilen bir bursu kazandı.
1935 yılında Amerika’ya ulaştı ve Amerika’nın en iyi üniversitelerinden MIT’ye kaydoldu. Yüksek Lisansını tamamladığında hayatını değiştirecek adam olan Macar kökenli Amerikalı Theodora Von Karman ile tanıştı. Karman dönemin en ünlü aerodinamik dehasıydı ve Qian’nın zekasının hemen fark etti ve yanına aldı. Özel insanlardan oluşan bir grubun içine girdi. Bu grup roket teorisi ve yakıtlar üzerine çalışıyordu. Amerikan ordusu bunlardaki gelişmeyi fark etti ve ekibe Amerika’nın ilk “İtki Laboratuvarını” kurdu. Bu laboratuvar, ileride NASA’nın merkezi olacaktı.
2.Dünya Savaşının başlamasıyla Amerikan Ordusu bu ekibi Alman V1-V2 roketlerinin karşılığı olacak roketlerin üretilmesi ile görevlendirdi. Qian, 1945 yılında ABD Ordusuna danışman olarak görevlendirildi ve Çin kökenli bir adam olmasına rağmen albay rütbesiyle göreve başladı. İkinci Dünya Savaşının bitimiyle Alman roketlerinin incelenmesi ve oradaki bilim adamlarının Amerika’ya gönderilmesi görevi verildi ve Almanya’ya gönderildi.
Qian eğitimini tamamlayıp Ülkesi Çin’e dönme ve Çin Devletine hava gücü oluşturma işini unutmuş ve tüm gücüyle Amerika’ya hizmet etmekteydi. Apolitik bir adamdı onun hayatı roketler ve uçaklardı. Ancak 1949 yılında dünyada iki büyük olay yaşandı. Sovyetler ilk atom bombasını yaptı ve Mao halk hareketini başararak Çin yönetiminin başına geçti. Arkasından Kore savaşı başladı ve Amerika’da yabancı kökenli ve özellikle Çin kökenli olan insanlar baskı altına alındı ve Amerika’dan çıkarılmaya başlandı. Amerikan vatandaşı olabilmek için başvurmuş olmasına rağmen Qian, Çin Komünist Parti üyesi ilan edildi ve ülkeden kovulması kararı alındı. Ancak daha ilginç bir şey oldu yanında götürmek istediği kitaplarını gizli bilgi sayıp gözaltına aldılar ve ülkeden çıkışını yasakladılar. Aslında kitaplarda bir şey yoktu. Her şey, Qian’in beynindeydi. Bu arada gözetim altındayken yazdığı “Mühendislik Sibernetiği” kitabı hala başyapıttır. İzolasyon süreci yaklaşık 5 yıl sürdü.
Qian, FBI tarafından aralıksız takip ediliyordu. Bir fırsatının bulup Belçika’daki bir arkadaşından yardım istedi. Not Çin Devletine ulaştırıldı. 1955 yılında ABD ve Çin Heyetler arasında Qian’nın Çin’e verilmesini görüşmeye başladı. Çin’in elinde bulunan 11 kişilik B29 bombardıman uçağı pilotu karşılığında Qian ve ailesi Çin’e takasla verildi.
Qian, Çin’de bizzat Mao tarafından karşılandı. Hem Amerikan roket teknolojisini hem de Alman silah teknolojisini ezbere bilen bir adam Çin için çok değerliydi.
Qian, Çin Milli Savunma Bakanlığı 5. Akademisini kurdu. Akademinin altına 10 alt grup daha oluşturuldu. Çin bu dönemde Sovyetlerle yakın ilişki içerisindeydi. Qian, Moskova’ya gönderildi. İncelemelerinde Sovyetlerin, ABD’yi yakaladığını gördü. Hatta bazı konularda Amerikalıları geçmişlerdi. Bu durum Çin’e rapor edildi. Çin, Sovyetlerle birlikte Askeri Değişim anlaşması imzaladı ve Sovyetlerce geliştirilen R1 roketleri Çin’e getirildi. Qian, genç bir ekiple çalışmalara başladı ve Dong Feng füze serisini geliştirdiler. Arkasından Çin’in ilk nükleer atom bombasını yaptılar. Akademi binlerce öğrenci yetiştirdi.
Qian, 31 Ekim 2009 da öldüğünde Çin Uzayda kendi uzay merkezini kurmuş aya ulaşmış ve ayı fethedecek sistemlerin tasarımlarını yapıyordu.
Çin, 3 Haziran 2024 tarihinde, ayın karanlık yüzüne inmeyi başaran ilk ülke oldu. Ülkesine gelmiş ve vatandaşlık için başvurmuş bir bilim adamını casuslukla suçlayarak Çin’e kaptıran ABD belki de tarihinin en önemli hatasının yaptı. Belki de sigara kağıdına yazılan ve Çin devletine ulaşan bir not Çin’e onlarca yılda ulaşamayacağı bilgiyi bir beyin içerisinde ulaştırdı.
Saygılarımla
