İnsan ilişkileri, sosyal hayatta ilişkiler konusu benim ilgi alanımdı. Bu alanla ilgili kitaplar okumaya ağırlık verdim, ilgili kurslara ve seminerlere katıldım. Halk Eğitim Merkezinde çalışırken kişisel gelişim kursları verdim.
Sosyal hayat dediğimizde; bir kahvede çay içmek veya bir yemekte beraber olmak sinemaya, tiyatroya, bir spor salonuna gitmek akla gelir. Akraba ziyaretleri yapmak, düğünlerde bayramlarda beraber olmak gibi insanlarla beraber olmak olmakta sosyal hayatın parçalarıdır.
Girdiğimiz ortama selam vererek gireriz. İşe giderken, iş ortamında akşam eve dönerken, akşam evde aile fertlerimizle iş arkadaşlarımızla esnafla iletişim halindeyiz. Bu iletişimdeki tavrımıza göre iyi insan, kötü insan, kaba insan gibi hakkımızda nitelemeler yapılır.
Burada iyi insan nitelemesine sahip olmak çok önemli. İletişim, insanlar arasında bilgi, duygu, düşünce, haber alışverişidir diye tanımlanabilir. Sosyal hayatta iletişimde de kişi önce kendini iyi tanımalıdır. İletişimde muhatap olduğumuz veya olacağımız insanlarla ilgili az çok bilgi sahibi olmalıyız. Konuşacağımız ve dinleyici olacağımız ortamla, ilgili olmalıyız.
Sosyal hayatta iletişim, kişinin kendini tanıyarak aile hayatı, okul hayatı ve iş hayatında etkili iletişim kurmaya yönelik bilgi ve beceriler kazanmasıdır. Toplum hayatı diğer insanlarla kurduğumuz iletişim ve etkileşimlerle oluşur. İletişim, toplumsal düzenin kurulmasına, korunmasına ve genişletilmesine önemli katkılar sağlar. İletişim bir süreçtir. Gönderici ve alıcı arasındaki bilgi alış verişidir. Bu iletişimde birbirlerine karşı rolleri olan iki kişi vardır. Anne-çocuk, öğretmen-öğrenci, siz- arkadaşınız, satıcı- müşteri gibi.
Sosyal ilişkilerimizde zaman zaman kıyaslamalar yaparız. Psikologların çoğunluğu yukarıya doğru kıyaslamaların insanlarda aşağılık hissini artırdığı yönünde görüş belirtmektedirler. Genellikle ailede karı koca ilişkilerinde özellikle kadınlar kendi ailesini başka ailelerle kıyaslar. Bu kıyaslamalar yukarı kıyaslamalar olduğu için ailede huzursuzluğa sebep olur. Arkadaşlar dostlar arasında da bu tür kıyaslamalar olabiliyor. Kırıcı kıyaslamalardan kaçınmalıyız.
İletişimde sosyal hayatta dil çok önemli. Konuşma dilimiz olan Türkçemizi asgari oranda iyi bilmeliyiz. Meramımızı rahatça anlatabilmeliyiz. Kibarlık, nezaket bunu tamamlayan mimiklerimiz ilişkiye çok şey katar. Lokman hekime sormuşlar bu güzel ahlakı nerden öğrendin diye, o da ahlaksızlardan demiş. Buradan hareketle biz de bazen güzel konuşmayı berbat konuşanlardan öğrenmekteyiz demek yanlış olmaz. Geçmiş yıllarda İstanbul Maslak’ta buluna trafik şube müdürlüğünde bir işim oldu binaya girdim üst kata çıkarken orada çalıştığı belli olan birine aradığım yeri sordum. Bana ‘başka soracak adam bulamadın mı’ diye cevap verdi. Freud; ‘Hissettirilenler unutulmaz’ diyor ya ben de o adamın kaba davranışını unutmadım.
Bize kendimizi iyi hissettiren insanlarla iletişimde olmak lazım. İlişkimizin iyi olduğu kimseleri de ara ara arayıp sormalı bu şekilde ilişkimizi güçlü tutmalıyız. Hayatımızda tatlı dilli güler yüzlü hoş sohbet insanları unutamayız.
Türk kültüründe ve tarihinde hoş sohbetiyle nüktedanlığıyla hitabetiyle tatlı diliyle tanınan bir çok insanımız var. Mesela Nasrettin Hoca. Türk halkının çok iyi bildiği hazır cevaplılığı nüktedanlığı ile bilinen bir bilgesidir. Osmanlı döneminde yaşamış nüktedanlığıyla tanınan bu özelliğiyle saray sofralarına da çağrılan bir ‘Bekri Mustafa’ varmış Biliyorsunuz Bekri ayyaş demek. Bekri Mustafa’nın yaşadığı köyde cenaze namazı kılacak birini bulamamışlar. Cenaze namazını kıldırması için bekri Mustafa’yı zorla ikna etmişler. O da çaresiz sarhoş sarhoş namazı kıldırmış cenazeyi mezarlığa götürürlerken Bekri Mustafa tabuta eğilmiş bir şeyler fısıldamış, defin işleminden sonra bunu görenler Bekri Mustafa’ya cenazeye ne söylediğini sormuşlar. O da şu güzel cevabı vermiş. O tarafa gidince burayı sorarlarsa namazımı Bekri Mustafa kıldırdı de onlar buranın ne halde olduğunu anlarlar demiş. Günümüz hoş sohbet nüktedan şahsiyetlerine Ünlü Mimar Aydın Boysan, Haldun Taner, Halit Kıvanç, Levent Kırca, Ünlü tarihçimiz İlber Ortaylı, Cem Yılmaz Sunay Akın ve pek çok güzel insanımızı yazmak mümkün. Bu güzel insanlardan ölenlere rahmet diliyorum. Yaşayanlara da sağlıklı ömür diliyorum.
İlişkilerde iyi bir dinleyici olmak da çok önemli. İnsanımız maalesef mutsuz içine kapanık stres yüklü. Oturup konuşacağı kendini dinleyen birine çok ihtiyacı var. Newton "Köprü yerine duvar örülenler yalnız kalır." diyor. Dinlerken de karşıdakine kendisini dinlediğimiz kelimelerimize mimiklerimizle hissettirmeliyiz.
Ekonomik problemler sosyal kültürel problemlerden kaynaklı toplumuz çok ciddi travma yaşıyor. İnsan ilişkilerimiz sosyal hayatımız eskisi gibi değil. Maalesef yüzümüz gülmez oldu, birbirimize güven duygumuz azaldı, saygı sevgi rafa kaldırıldı. Bu durumdan da en çok çocuklarımız etkileniyor. ‘Tebessüm sadakadır’, ‘güzel söz sadakadır‘ diyor Peygamberimiz.
Her şeye rağmen hep beraber çocuklarımız için geleceğimiz için güzel toplumsal özelliklerimizi korumaya kaybettiklerimizi kazanmaya çalışmalıyız. Biz bu ülkede yaşamak zorunda olan insanlarız. Karşılıklı olarak hayatı daha yaşanır kılmalıyız.
Sevgiyle kalın
